İşçi Alacakları: Kıdem ve İhbar Tazminatı Şartları Nelerdir?

İşveren ile işçi arasındaki iş ilişkisinin sona ermesi durumunda gündeme gelen en temel alacak kalemleri Kıdem Tazminatı ve İhbar Tazminatı'dır. 4857 sayılı İş Kanunu ve Mülga 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi bu hakların sınırlarını çizer.

Kıdem Tazminatı Şartları

Bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için öncelikle aynı işverene bağlı olarak (farklı şubeler olsa da) en az 1 tam yıl çalışmış olması gerekir. Ayrıca iş sözleşmesinin kanunda belirtilen şu şekillerden biriyle sona ermesi şarttır:

• İşveren tarafından haklı bir neden olmaksızın işten çıkarılma,
• İşçi tarafından haklı nedenle derhal fesih (Örn: Maaşların ödenmemesi, mobbing, SGK primlerinin eksik yatırılması),
• Erkek işçiler için askerlik görevi nedeniyle fesih,
• Kadın işçiler için evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılma,
• Emeklilik (Yaşlılık, malullük aylığı bağlanması) veya emeklilik için gereken yaş dışındaki şartların (sigortalılık süresi ve prim gün sayısı) doldurulması,
• İşçinin vefat etmesi (Bu durumda tazminat yasal mirasçılara ödenir).

İhbar Tazminatı Şartları

İş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshetmek isteyen taraf (işçi veya işveren fark etmeksizin), durumu kanunda belirtilen sürelere (ihbar süresi) uyarak önceden karşı tarafa bildirmek zorundadır. Aksi takdirde, bu süreye ait ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.

İhbar süreleri işçinin çalışma süresine göre 2 hafta ile 8 hafta arasında değişmektedir. Derhal ve haklı fesihlerde ihbar süresi aranmaz ve ihbar tazminatı hakkı doğmaz.

"İşçinin kendi isteğiyle istifa etmesi kural olarak ihbar ve kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırır. Ancak istifa dilekçesinde belirtilen sebep, İş Kanunu madde 24 kapsamındaki haklı nedenlere dayanıyorsa, işçi istifa etmiş olsa dahi kıdem tazminatını talep edebilir."