İşçi Hakları, Kıdem Tazminatı ve İşe İade Davaları

İş Hukuku Kapsamında İşçi Hakları Nelerdir?

İşçi hakları, İş Kanunu ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde çalışanların işverenlere karşı korunan temel yasal güvenceleridir. Çalışma hayatında işçiler, emeğinin karşılığını alma, iş güvenliği, dinlenme hakkı ve haksız feshe karşı korunma gibi temel haklara sahiptir. Ancak uygulamada sıkça karşılaşılan hak ihlalleri, dava yoluyla çözülmek zorundadır.

Kıdem Tazminatı Alma Şartları

Kıdem tazminatı, işçinin işyerine olan sadakati ve emeği karşılığında kendisine ödenen yasal bir güvencedir. Ancak her işten ayrılma durumunda kıdem tazminatı alınamaz. İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için şu şartları sağlaması gerekir:

• Aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl (365 gün) çalışmış olmak.
• İşveren tarafından iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın feshedilmesi (veya İş Kanunu 25/II ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki sebeplerle feshedilmesi).
• İşçinin, iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetmesi (sağlık sebepleri, maaşın ödenmemesi, mobbing gibi).
• Erkekler için askerlik hizmeti, kadınlar için ise evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılma.
• Emeklilik şartlarının (yaş dışında) tamamlanarak Sosyal Güvenlik Kurumundan alınacak yazı ile işten ayrılma.

"Kıdem tazminatı hesabında sadece çıplak ücret değil, işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatler (yol, yemek, ikramiye vb.) de dikkate alınarak 'Giydirilmiş Brüt Ücret' üzerinden hesaplama yapılmalıdır."

- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi

İşe İade Davası Nasıl Açılır? Şartları Nelerdir?

İşe iade davası, iş güvencesi kapsamında çalışan işçilerin haksız yere işten çıkarılmaları halinde eski işlerine dönebilmeleri için açtıkları bir davadır. Bu davanın açılabilmesi için yasal süre fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 aydır. Ancak dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

İşe İade İçin Gerekli Olan "İş Güvencesi" Şartları:

1. İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalıdır.
2. İşçinin o işyerinde en az 6 aylık kıdemi bulunmalıdır.
3. İşçi ile işveren arasında belirsiz süreli iş sözleşmesi olmalıdır.
4. İşçinin işveren vekili statüsünde olmaması gerekir.

Mahkeme işverenin feshini geçersiz sayarsa, işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak veya başlatmazsa 4 ile 8 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemek zorundadır. Ayrıca boşta geçen süre için (en çok 4 aya kadar) işçiye maaş ve diğer hakları da ödenir.

Mobbing (Psikolojik Taciz) ve Haklı Fesih

İşyerinde yöneticiler veya çalışma arkadaşları tarafından sistematik olarak uygulanan aşağılama, dışlama, dedikodu çıkarma veya anlamsız işler vererek yıldırma politikası mobbing olarak adlandırılır. Mobbinge uğrayan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını talep edebilir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı da saklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular