Deepfake Nedir? Deepfake İçeriğin Hukuki Sorumluluğu

Deepfake; bir kişinin gerçek görüntüsü, sesi veya konuşması yapay zekâ veya benzeri araçlarla değiştirilerek, gerçekte olmayan bir ifadeyi ya da olayı varmış gibi gösteren içerik olarak tanımlanabilir. Deepfake tek başına bağımsız bir suç adı değildir. İçeriğin nasıl üretildiği, nerede yayımlandığı, kimin mağdur olduğu ve hangi zararın doğduğu hukuki değerlendirmeyi belirler.

Deepfake içeriği hangi suçlara girebilir?

Bir deepfake içeriğinin hukuki niteliği, içeriğin tek başına özelliğinden değil; içeriğin içeriğindeki ifadeler, kullanım amacı, yayım yeri, kişilik hakkına etkisi ve fail arasındaki bağlantıdan belirlenir. Somut olayda birden fazla hüküm birlikte değerlendirilebilir.

• Özel hayatın gizliliği: Bir kişinin rızası olmadan mahrem görüntü veya sesinin yayımlanması TCK 134 kapsamında değerlendirilebilir.
• Kişisel veriler: Görüntü, ses, kimlik veya özel nitelikli verilerin hukuka aykırı elde edilmesi, saklanması veya yayılması TCK 135-136 ve KVKK hükümleriyle ele alınabilir.
• Dolandırıcılık: Sahte görüntü veya sesin para, kredi, kripto varlık veya benzeri bir menfaat elde etmek için kullanılması TCK 157-158 değerlendirmesini gündeme getirebilir.
• Şantaj ve tehdit: Deepfake içeriğiyle kişiye zarar verme tehdidi oluşturulması veya görüntünün karşılık talep edilmesi TCK 106-107 gibi hükümlerle ilişkilendirilebilir.
• Hakaret ve özel hayat: İçerik, kişiyi küçük düşürücü veya alaycı biçimde gösteriyorsa hakaret ve özel hayat hükümleri gündeme gelebilir.

Deepfake suç mudur, cezası ne kadardır?

Türk Ceza Kanunu'nda “deepfake” adıyla düzenlenmiş bağımsız bir suç bulunmadığı için “deepfake suçunun cezası” şeklinde tek bir sonuç vermek doğru değildir. Uygulamada içeriğin oluşturulması, yayılması veya ticari amaçla kullanılması; mağdurun rızası, kişilik hakkı, mal varlığı veya güvenliği üzerindeki etkisi bakımından ayrı ayrı incelenir. Ceza, suçun niteliği, ağırlaştırıcı nedenler, zararın miktarı ve organın gerekçeli kararına göre belirlenir.

Deepfake içeriğinin hukuki değerlendirmesinde içeriğin kendisi kadar, içeriği kullanan kişinin amacı ve mağdura verilen zarar da önemlidir.

Deepfake mağduru ilk ne yapmalı?

1. İçeriği silmek yerine orijinal bağlantıyı, yayım tarihini ve hesap adını güvenli biçimde kaydedin.
2. Ekran görüntüsü ve indirilen dosyanın cihazınızda değiştirilmeden saklanmasını sağlayın.
3. Varsa ses veya görüntünün oluşturulma biçimine ilişkin teknik bilgileri not edin.
4. Platformun içerik kaldırma ve hukuki başvuru kanallarını kullanın; talep ve başvuru numarasını saklayın.
5. Zarar veya tehdit varsa savcılığa başvurun; para kaybı ya da kimlik bilgilerinin ele geçirilmesi ek olarak banka ve bilişim merkezine bildirilmelidir.

Delil toplama nasıl yapılmalı?

Deepfake içeriğinin kendisi, oluşturulma ve yayım sürecini doğrulayan kaynaklar kadar mağdurun kimliğini ve zararını gösteren belgeler de önemlidir. Ekran kaydı, URL, hesap adı, tarih damgası, mesajlaşma, banka hareketleri ve tanık bilgileri dosyayı güçlendirebilir. İçerik silinmiş olsa bile arşiv veya tanık bilgileri hukuki süreçte değerlendirilebilir. Ancak elde edilen delillerin teknik olarak güvenilirliği, bilirkişi incelemesi veya başka delillerle uyumu ayrıca araştırılır.

Deepfake ile ilgili sık sorulan sorular

Her deepfake içeriği suç mudur?

Hayır. Deepfake, içeriğin teknik tanımıdır. Suç bulunup bulunmayacağı; içeriğin amacına, yayımına, mağdurun rızasına ve yol açtığı sonuca göre değerlendirilir.

Deepfake nereye bildirilir?

İçerik platformunda kaldırma işlemi başvurulabileceği gibi, suç şüphesi veya mağduriyet için savcılığa başvurulabilir. Para kaybı, kimlik bilgilerinin ele geçirilmesi veya kişisel veri ihlali varsa banka, internet sağlayıcı ve ilgili kurumlara da bildirim yapılması gerekir.

Deepfake içeriğini paylaşmak kendim de suç işlemiş olur mu?

İçeriğin paylaşılması, kişilik hakkına zarar verip vermediğine ve paylaşımın amacına bağlıdır. Özellikle kazanç elde etme, tehdit, iftira veya mağdurun rızasını aşan yayım amacı bulunduğunda ciddi hukuki riskler oluşabilir.