Kripto Varlık Dolandırıcılığı ve MASAK Süreci

Kripto varlık işlemi, varlığın kendisinin veya işlemin teknolojik olarak kayıt altına alınması tek başına suç oluşturmaz. Buna karşılık yatırım vaadi, sahte borsa, gerçek olmayan kazanç gösterimi veya varlıkların mağdurdan alınması yoluyla düzenlenen hileli davranışlar cezai ve idari değerlendirme gerektirebilir.

Kripto işlemi ile suç arasındaki fark nedir?

Bir kripto varlık kaybının hukuki niteliği, önce taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme hukuku mu yoksa dolandırıcılık suçu mu olduğunun değerlendirilmesini gerektirir. Yatırım riskinin yüksek olduğu bilinmesi tek başına hile anlamına gelmez. Buna karşılık baştan var olmayan bir borsa, sahte yatırım platformu, gerçek olmayan kâr vaadi veya mağdurun parasıyla kendi hesabını zenginleştirme amacı varsa suç unsurları araştırılır.

Hangi suçlar gündeme gelebilir?

• Dolandırıcılık: Hileli davranışla mağdurun parasını veya varlığını almak TCK 157-158 kapsamında değerlendirilebilir.
• Güveni kötüye kullanma: Bir kişinin güvenine dayanarak varlık yönetme veya hesap kullanma yetkisiyle hareket edilmesi, olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
• Karşılıksız yararlanma: Sözleşme veya hukuki ilişki varmış gibi gösterilerek varlık alınması söz konusu olabilir.
• Suçtan elde edilen kazancın müsaderesi: İnceleme sonucunda suç kazancı olduğu değerlendirilen varlıklar için adli ve idari işlemler gündeme gelebilir.

MASAK süreci nedir?

MASAK, yasal olarak kendisine bildirilen veya risk değerlendirmesi sonucu incelenen finansal işlemler ile suç gelirlerinin önlenmesine yönelik çalışmalar yürüten kurumdur. MASAK'a yapılan başvuru, her olayda doğrudan ceza soruşturması başlatmak anlamına gelmez. Başvuru, işlem veya varlıkla ilgili inceleme ihtiyacı doğduğunda önemli bir adım olabilir. Bildirim, talep, teminat, hesap incelemesi ve delil değerlendirmesi süreçleri somut olayın koşullarına göre ilerler.

Kripto cüzdanlarının merkezi olmayan yapısı, işlemlerin takibi ve iade süreçlerini zorlaştırabilir. Cüzdan adresi, işlem kimliği ve zincir kayıtları tek başına suç failini göstermez; bu kayıtlar soruşturmanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Mağdur olarak hangi belgeleri saklamalısınız?

• Sahte borsa veya yatırım platformunun adresi, ekran görüntüleri ve kullanıcı adları,
• Cüzdan adresi, işlem kimliği, tarih, tutar ve ağ bilgileri,
• Banka veya aracı kurum hareketleri, ödeme makbuzları ve yazışmalar,
• Tanık bilgileri ve şüphelilerin kullandığı iletişim hesapları,
• Varlıkların hangi aşamada mağdurdan çıkarıldığına ilişkin kronoloji.

Sözleşme uyuşmazlığı ile dolandırıcılık nasıl ayrılır?

Sözleşme uyuşmazlığında taraflar arasında geçerli bir ilişki ve belirli bir edim ifası bulunabilirken, dolandırıcılıkta aldatıcı davranış ve sahte bir vakıa söz konusu olabilir. Yatırım riskinin yüksek olması tek başına sahteciliği göstermez; fakat sahte bir platform, var olmayan kâr vaadi, gizlenen kimlik veya mağdurun parasını kendi hesabına geçirme gibi unsurlar değerlendirmeyi değiştirebilir.

Kripto varlık dolandırıcılığında sık sorulan sorular

Cüzdan adresim yanlış girildiğinde sorumlulum kime aittir?

Durumun niteliği, işlem yapılan platformun kullanım şartlarına, alıcının davranışına ve kişisel veri güvenliğine göre değişebilir. Yanlış adres nedeniyle varlığın başka bir hesaba geçmiş olması tek başına dolandırıcılık anlamına gelmez; ancak sahte bir yönlendirme veya aldatıcı yönlendirme varsa farklı değerlendirme yapılabilir.

MASAK başvurusu yapmak delilleri karartır mı?

İşlem kayıtlarını, cüzkanı, ekran görüntülerini ve yazışmaları saklamak önemlidir. Başvuru ve inceleme süreci, doğru kanıtların korunmasıyla birlikte yürütülmelidir.

Kayıp tutarı geri alınabilir mi?

İade veya tazminat sonucu; işlemin niteliğine, aktarım zincirine, banka veya aracı kurumun duruma bakışına ve dava usulüne bağlıdır. Mağdurun yükümlülüklerini yerine getirmesi sonucu kolaylaştırabilir ancak hiçbir durumda kesin iade garantisi verilemez.